Clipboard1

Rola badań genetycznych w procesach o ustalenie ojcostwa

Można jednoznacznie stwierdzić, iż dowód z badań DNA jest badaniem biologicznym o najwyższej wartości dowodowej. Dzięki rozwojowi medycyny możliwe już jest wykluczenie ojcostwa oraz graniczące z pewnością jego potwierdzenie. Swoistym ograniczeniem może być jednak jakość wykonanego badania – piszą adwokat Paweł Goik i radca prawny Martyna Miszczyk-Mazek.

Nie każde bowiem badanie genetyczne ma kluczowe znaczenie dowodowe w procesie o ustalenie ojcostwa. W praktyce to dziecko lub matka wytaczają powództwo o ustalenie ojcostwa przeciwko domniemanemu ojcu, a gdy ten nie żyje – przeciwko kuratorowi ustanowionemu przez sąd opiekuńczy.

Przepisy prawa przewidują także sytuację odwrotną, kiedy to domniemany ojciec dziecka wytacza powództwo o ustalenie ojcostwa przeciwko dziecku i matce, a gdy matka nie żyje – przeciwko dziecku. Prawo do wytoczenia powództwa o ustalenie ojcostwa nie ulega przedawnieniu, jednakże ani matka, ani domniemany ojciec nie mogą wystąpić z takim żądaniem po śmierci dziecka lub po osiągnięciu przez nie pełnoletniości.

Art. 305 Kodeksu postępowania cywilnego stanowi, że „sąd może dopuścić dowód z grupowego badania krwi”. Obecnie przeprowadzanie tego dowodu pozostaje w praktyce sądowej regułą w większości spraw o ustalenie ojcostwa.

Wyniki badań antropologicznych mają dużą przydatność dowodową w sprawach o ustalenie ojcostwa. Dowód ten może doprowadzić do ustalenia stopnia prawdopodobieństwa ojcostwa, ale nie może stanowić podstawy rozstrzygnięcia w sprawie o zaprzeczenie ojcostwa. Aby można było na jego podstawie rozstrzygać, do uwzględnienia powództwa konieczne jest wykazanie nieprawdopodobieństwa ojcostwa męża matki.

Dowód z badań antropologicznych musi być zatem poprzedzony przeprowadzeniem dowodu z grupowego badania krwi. Dowód ten może być przeprowadzony dopiero po ukończeniu przez dziecko trzech lat.

W sprawie o ustalenie ojcostwa ogromne znaczenie ma jeszcze jedna metoda, tzn. nowa metoda genetycznej identyfikacji człowieka. W drodze analizy nie bada się fenotypowych czynników zewnętrznych, lecz informację genetyczną badanego zapisaną w DNA. Następnie porównuje się obrazy DNA matki dziecka i domniemanego ojca. W oparciu o porównanie tych kodów genetycznych ustala się stopień pokrewieństwa lub jego brak.