Clipboard1

Porwanie rodzicielskie – jak sobie radzić w trudnej sytuacji

W ostatnich latach wielu Polaków wyjechało za granicę na stałe w celach zarobkowych i tam też ułożyło sobie życie. Za granicą żyją nie tylko polskie pary, ale także pary „mieszane” – w których jeden z partnerów jest obywatelem innego kraju. Ten stan rzeczy nie pozostaje bez wpływu na kwestie dotyczące statusu prawnego dziecka, gdy dochodzi do rozstania parterów. Przede wszystkim dotyczy to przypadków, gdy obywatel polski po rozstaniu chce wrócić do Polski wraz z dzieckiem, ale brak jest zgody drugiego rodzica na wyjazd dziecka z kraju dotychczasowego stałego pobytu – piszą Paweł Goik – adwokat i Martyna Miszczyk-Mazek – radca prawny.

W przypadku opuszczenia wraz z dzieckiem kraju dotychczasowego stałego pobytu bez wymaganej zgody drugiego z rodziców, dochodzi do tzw. porwania rodzicielskiego. To sytuacja, w której jedno z rodziców bez woli lub wiedzy drugiego, wywozi dziecko na stałe z kraju dotychczasowego stałego pobytu, pozbawiając tym samym drugiego rodzica możliwości utrzymywania kontaktu z dzieckiem.

Konwencja haska
Konwencja dotycząca cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę, sporządzona w Hadze 25  października 1980 r. (Dz. U. z dnia 25 września 1995 r.) jest głównym instrumentem prawnym, regulującym kwestię porwań rodzicielskich. Ma chronić przed skutkami takich działań, a jej głównym celem nie jest rozstrzygnięcie, z którym z rodziców dziecko ma mieszkać, ale przywrócenie stanu poprzedniego, który został naruszony bezprawnym uprowadzeniem lub zatrzymaniem dziecka. Jeżeli zawiodą metody zażegnania konfliktu i dziecko zostało uprowadzone do państwa będącego sygnatariuszem konwencji haskiej, poszkodowanemu rodzicowi przysługuje prawo do zwrócenia się do tzw. organu centralnego z wnioskiem o powrót dziecka. Wnioski o powrót dziecka są rozpoznawane przez właściwe organy państwa, do którego dziecko zostało uprowadzone.

Domagać się można powrotu dziecka, które nie ukończyło 16 lat i które zostało bezprawnie uprowadzone. Konwencja przyjmuje jako zasadę niezwłoczny powrót dziecka do państwa, w którym znajdowało się miejsce stałego pobytu dziecka. Organ orzekający państwa, do którego dziecko zostało bezprawnie uprowadzone jest obowiązany do zarządzenia jego niezwłocznego powrotu, jeśli dziecko nadal w tym państwie przebywa, a wniosek wpłynął przed upływem roku od momentu uprowadzenia lub zatrzymania dziecka.

Kiedy wniosek nie zadziała?
Jednak wniosek taki może nie zawsze zostać uwzględniony. Konwencja zakłada, że najważniejsze jest dobro dziecka i w pewnych okolicznościach – np. gdy istnieje poważne ryzyko, że powrót dziecka naraziłby je na szkodę fizyczną lub psychiczną – powrót dziecka jest niewskazany, mimo że nastąpiło jego bezprawne uprowadzenie. W praktyce wykazanie takich okoliczności wymaga przeprowadzenia szeregu dowodów procesowych i nierzadko przedstawienia opinii biegłych psychologów. Warto zwrócić uwagę, że polskie prawo nie penalizuje porwania rodzicielskiego. Oznacza to, że rodzic który się go dopuścił, nie ponosi odpowiedzialności karnej. Sprawa ma się inaczej w państwach Europy Zachodniej.