Clipboard1

Obowiązki dzieci wobec rodziców

W jakich sytuacjach rodzic może liczyć na alimenty? Kto pokrywa koszty utrzymania rodzica w Domu Pomocy Społecznej? O obowiązkach dzieci wobec rodziców wynikających z Kodeksu rodzinno-opiekuńczego piszą radca prawny Martyna Miszczyk-Mazek i adwokat Paweł Goik.

Obowiązek alimentacyjny kojarzy się przede wszystkim ze zobligowaniem rodziców do dostarczania środków utrzymania swoim dzieciom. Jednak, jak wynika z przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej i rodzeństwo. A krewni w linii prostej to nie tylko rodzice, ale także dzieci osoby uprawnionej do alimentów. Przesłanką do powstania obowiązku alimentacyjnego dzieci wobec rodziców jest stan niedostatku po stronie rodziców. Niedostatek występuje nie tylko wtedy, gdy uprawniony do alimentacji nie ma żadnych środków utrzymania, lecz także wówczas, gdy nie może w pełni zaspokoić swoich usprawiedliwionych potrzeb. Drugą niezbędną przesłanką obowiązku alimentacyjnego dziecka wobec rodzica jest odpowiedni status majątkowy dziecka – jego odpowiednie możliwości finansowe i zarobkowe. Aby rodzic mógł domagać się alimentów, obie przesłanki muszą być spełnione łącznie.

Zabezpieczenie świadczeń pieniężnych rodzica w Domu Pomocy Społecznej

Coraz częściej osoby w podeszłym wieku, zwłaszcza te, które wymagają specjalistycznej opieki umieszczane są przez sąd w Domu Pomocy Społecznej.
Jak stanowi art. 60 ust. 1 Ustawy o pomocy społecznej pobyt w DPS jest odpłatny. Kosztami w pierwszej kolejności obciąża się mieszkańca – czyli rodzica. Zdarza się, że dochody rodzica (np. z tytułu emerytury czy renty) nie wystarczają na pokrycie całych kosztów pobytu w DPS. Wówczas rodzic na podstawie art. 61 ust. 1 pkt 2 wspomnianej ustawy może domagać się opłacania w części lub całości kwoty potrzebnej na pobyt w DPS przez dzieci.
W związku z powyższym, rodzic może domagać się zabezpieczenia dożywotnich świadczeń pieniężnych w zamian za przeniesienie własności nieruchomości na dziecko. Zabezpieczenie to może być zawarte jedynie w formie umowy cywilnoprawnej, do której mają zastosowanie przepisy o dożywociu. Umowa powyższa polega na tym, że rodzic przenosi własność nieruchomości na dziecko, a w zamian uzyskuje od dziecka dożywotnie zabezpieczenie świadczeń pieniężnych na poczet utrzymania w DPS. Stronami powyższej umowy mogą być wyłącznie osoby bliskie (np. rodzic oraz dziecko).
Obecnie trwają prace nad projektem ustawy o dożywotnim świadczeniu pieniężnym, która przewidywać będzie zawarcie powyższej umowy pomiędzy osobami niespokrewnionymi ze sobą. Wówczas przeniesienie nieruchomości będzie mogło nastąpić na rzecz osoby obcej – to jest niespokrewnionej z właścicielem nieruchomości – w zamian za dożywotnie świadczenie pieniężne.