Clipboard1

Dziedziczenie przedsiębiorstwa jednoosobowego. Jak zabezpieczyć dalsze losy firmy rodzinnej?

Kodeks cywilny definiuje przedsiębiorstwo jako zorganizowany zespół składników niematerialnych i materialnych przeznaczonych do prowadzenia działalności gospodarczej. Do tych pierwszych zaliczyć możemy takie prawa jak: prawo własności nieruchomości, maszyn, urządzeń, środków transportu, prawa wynikające z umów cywilnoprawnych itp. Z kolei składnikami niematerialnymi są m.in.: oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo, wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środki pieniężne, koncesje, licencje i zezwolenia, patenty i inne prawa własności przemysłowej, majątkowe prawa autorskie.


Przedsiębiorstwo prowadzone w formie jednoosobowej działalności gospodarczej nie ma odrębnej podmiotowości prawnej. Oznacza to, że wszystkie składniki majątku przedsiębiorstwa stanowią w istocie własność osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą. W razie śmierci przedsiębiorcy nie wszystkie składniki majątku przedsiębiorstwa mogą podlegać dziedziczeniu. Przede wszystkim z dziedziczenia wyłączone są: nazwa firmy, która musi zawierać imię i nazwisko przedsiębiorcy, numery NIP i REGON, różnego rodzaju koncesje i zezwolenia, które są instytucjami prawa administracyjnego i nie można ich odziedziczyć, korzystając z przepisów prawa spadkowego. Co do zasady po śmierci przedsiębiorcy wygaśnięciu podlegają też umowy o pracę zawarte z pracownikami przedsiębiorstwa. Jeżeli jednak spadkobiercy zdecydują o kontynuowaniu działalności, umowy te przejdą na nowego przedsiębiorcę na podstawie art. 23 (1) Kodeksu pracy i tym samym nie dojdzie do ich wygaśnięcia.

Biorąc pod uwagę powyższe, aby móc prowadzić w dalszym ciągu odziedziczoną firmę, spadkobiercy przedsiębiorcy, którzy nie prowadzili dotychczas działalności gospodarczej, będą musieli szybko zdecydować o podjęciu takiej działalności i wybrać odpowiednią jej formę prawną.

Należy przy tym pamiętać, że dziedziczeniu podlegać będą nie tylko aktywa, ale również pasywa tj. zobowiązania obciążające spadkodawcę i jego przedsiębiorstwo. Będą to przede wszystkim zobowiązania wynikające z umów kredytowych, umów leasingu itp.

Co ważne, w razie dziedziczenia ustawowego, do spadku powołani będą wszyscy spadkobiercy ustawowi. Staną się oni współwłaścicielami odziedziczonego przedsiębiorstwa. Jednakże, dzięki takim instytucjom prawa spadkowego jak testament, a w szczególności zapis windykacyjny, można wskazać za życia konkretnego spadkobiercę, któremu w udziale spadkowym przypadnie całe przedsiębiorstwo.